Xikongomelo xa Nkwama wa Ndziho
Xikongomelo xa Nkwama wa Ndziho i ku riha vatirhi lava lamaleke hi xivangelo xo vaviseka kumbe mavabyi lawa va ya kumeke emintirhweni kumbe ku riha lava a va hlayisiwa hi mutirhi la loveke hi xivangelo xo vaviseka kumbe mavabyi ya le mintirhweni no hakela swikweleti leswi vangiweke hi ku vaviseka loku.
Timhangu leti rihiwaka
Tinghozi leti humelelaka entirhweni kutani ti vanga ku vaviseka ka munhu, vuvabyi kumbe rifu
Mavabyi lawa ya kumiweke entirhweni hi xivangelo xa laha mutirhi a tirhelaka kona
Mhangu yo chavisa laha mutirhi a lovaka hikwalaho ka nghozi leyi humelelaka entirhweni.
Mutirhi i mani?
Mutirhi u hlamuseriwa eka Nawu tanihi "munhu wihi kumbe wihi loyi a nga na kumbe a tirhaka ehansi ka kontiraka ya ntirho na muthori
Kontiraka ya ntirho yi nga va hi xivumbeko xo tsariwa kumbe ku twananiwa hi nomu, yi hlamuseriwa. Mutirhi u fanele ku tirha tanihi leswi ku twananiweke naswona u fanele ku hakeriwa?
Vatirhi va nkarhinyana, lava thoriweke hi xikongomelo xa bindzu na vona va sirheleriwile
Vatirhi va le kaya, emindyangwini ya vanhu a va sirheleriwangi sweswi, hambi leswi nkwama wu nga le ka pfhumba ro va katsa.
Muthori i mani?
Nhlamuselo: "Munhu wihi kumbe wihi, ku katsa na Mfumo, lava tholaka mutirhi.?
Maendlelo yo vika
Tinghozi hinkwato kumbe tinghozi leti laveke ku humelela leti vangaka swikweleti eka vutshunguri na/kumbe ku xwa entirhweni ku tlula masiku manharhu swi fanele ku vikiwa ku nga si hela nkombo wa masiku hi ndlela leyi faneleke. Muthori wihi kumbe wihi loyi a hlulekaka ku vika nghozi kumbe leyi laveke ku humelela u ta voniwa nandzu. Khomixinara a nga tlhela a nyika ndziho eka muthori lowu ku nga va ka ntsengo hinkwawo wa nkoxo.
Tinghozi
Muthori u fanele ku vika nghozi hi ku tata fomo ya Xiviko xa Muthori xa Nghozi (Employer?s Report of an Accident)(W.Cl. 2), ku nga si hela nkombo wa masiku ku humelele nghozi
Xiviko xo Sungula xa Rihanyo (W.Cl. 4) lexi nga na vuxokoxoko lebyi heleleke xi fanele ku tatiwa hi dokodela/xibedlhele
Loko ku kumiwa the Xiviko xa Muthori xa Nghozi (W.Cl.2) na Xiviko xo Sungula xa Rihanyo (W.Cl.4) xikoxo xa langutisiwa loko xi ri xa ntiyiso naswona loko xi ri xa ntiyiso xa amukeriwa kutani posikarata (postcard) (W.Cl.56) yi ta rhumeriwa muthori. Nomboro ya xikoxo yi ta va kona eka khadi leri
Loko ntiyiso wa xona wu nga amukeriwi hi nkarhi lowu, karata ro hlamusela leswaku khadi ri kumiwile (W.Cl.55) ri ta rhumeriwa muthori, ri nyika nomboro ya xikoxo
Muthori wa boheka ku hakela ndziho eka tin?hweti tinharhu to sungula ku sukela hi siku ra nghozi, loko mutirhi a nga ri ntirhweni a ri karhi a kuma vutshunguri
Ndziho lowu hakeriwaka muthori wu ta tlheriseriwa hi Khomixinara e ???
Fomo ya Xiviko xa Rihanyo xo Hetelela (W.Cl.5) i ya nkoka ku hetisisa xikoxo naswona muthori u fanele ku yi kuma eka dokodela/exibedlhele loko mutirhi a ringanele ku tlhelela entirhweni
Eka mhaka yo xwa nkarhi wo leha, Xiviko xa Rihanyo lexi yaka Mahlweni (W.Cl.5) xi fanele ku kumiwa n?hweti na n?hweti ku suka eka mutivi wa swa rihanyo kutani xi tisiwa
Loko mutirhi a sungula ku tirha, Xiviko xo Sungula Ntirho (W.Cl.6) xi fanele ku yisiwa eka Khomixinara xikan?we na Xiviko xa Rihanyo xo Hetelela (W.Cl5)
Khopi leyi tiyisisiweke ya Pasi ya mutirhi ya boha
Matsalwa laya tatiweke ya fanele ku yisiwa eka senthara ya le kusuhi ya mintirho kumbe hofisi ya xifundzha ya Ndzawulo ya Mintirho.
Mavabyi ya le mintirhweni
Mavabyi ya le mintirhweni i mavabyi laya kumiweke entirhweni hi ku va munhu a langutane na nghozi yo karhi eka mbango wa le ntirhweni
Mutirhi u fanele a vika mavabyi ya le mintirhweni eka muthori hi ku tata fomo ya W CL 14
Muthori u fanele ku vika mavabyi ya le mintirhweni eka Khomixinara wa Ndziho hi ku tata fomo ya Xiviko xa Muthori ya W CL 1
Muthori u fanele ku namarheta khopi ya Pasi ya mutirhi
Xiviko xo Sungula xa Rihanyo ?W CL 22 xi fanele ku namarhetiwa eka fomo ya Xiviko xa Muthori xo amukela ntiyiso wa xikoxo
Muthori u fanele ku yisa Xiviko xa Rihanyo xo Hetelela ?W CL. 26 ku hetisisa xikoxo.
Tinghozi to vanga mafu
Loko nghozi yi fikela laha munhu a lovaka, matsalwa laya landzelaka ya fanele ku tisiwa ku nga hlweriwi:
Xitifikheti xa rifu kumbe matsalwa laya rhekhodiweke ya kombisa xivangelo xa rifu
Xitifikheti xa vukati kumbe vumbhoni bya leswaku mutirhi na munhu loyi a n?wi hlayisa a va tshama swin?we tanihi nuna na nsati
Pasi ya muferiwa
Xitifikheti xo velekiwa/xitifikheti xo khuvuriwa/xitifikheti xo hlambanyisa mayelana na malembe ya vana hinkwavo
Xikoxo xa fomo ya Ndziho (W.Cl.3)
Xitatimende xa muferiwa loyi a hlayisiwa hi mutirhi loyi a loveke (W.Cl.32)
Akhawunti yo karhi ya timhaka to lahla, naswona loko yi hakeriwa ku ta laveka rhasiti.
Ku vuyeriwa
Ku vuyeriwa ka vatirhi swi pfuxetiwa hi lembe
Tihakelo Hinkwato ta Nkarhinyana
Ndziho wu hakeriwa mutirhi loyi a vavisekeke hi nkarhi wa tihakelo hinkwato ta nkarhinyana hi ndlela ya tihakelo ku ya hi nguva hi kwalomu ka 75% wa muholo wa n?hweti wa yena ku fika eka muholo lowu engeteriweke hi lembe. Wu nga tlhela wu hlanganisiwa ku ya hi vhiki hi 4 1/3 wa muholo lowu heleleke
A ku na ndziho lowu hakeriwaka eka masiku manharhu ya tihakelo hinkwato ta nkarhinyana loko a vaviseke masiku manharhu kumbe ehansi ka manharhu
Laha ku vaviseka swi va ka swa mune wa masiku kumbe ku tlula, ndziho wu hakeriwa ku ya hi nguva hinkwayo
Ku hlanganisa nkarhi wo xwa entirhweni , siku ro sungula ro xwa i siku leri mutirhi a yimaka ku tirha hi xivangelo xo vaviseka kumbe hi xivangelo xa mavabyi ya le ntirhweni a nga si heta nkarhi lowu a faneleke ku hetisa ntirho. Tisonto na masiku yo wisa laya welaka eku sunguleni kumbe emakumu ya nkarhi lowu munhu a xweke entirhweni ya katsiwa
Ku xwa entirhweni ku ringana nkombo wa masiku ya khalendara (ku katsa Tisonto na masiku yo wisa) swi tekiwa tanihi vhiki rin?we. Ku xwa ka kwalomu ka ntlhanu wa masiku swi ta tekiwa tanihi 5/7 evhikini
Tihakelo ta Nkarhi hinkwawo
Ndziho wa nkarhi hinkwawo laha tihakelo ti nga 30% kumbe ehansi swi teka xivumbeko xo hakela xikan?we, hi ku landza ka 15 eka muholo wa mutirhi wa n?hweti ku fika eka ntsengo wo karhi ku ya hi lembe. Laha tihakelo ti nga le hansi ka 30% mali yi hlanganisiwa hi ku landza mpimo. Nawu wu tlhela wu nyika ntsengo wa minimamu wa ndziho loko muholo wa mutirhi wu ri hansi ka mpimo wo karhi lowu engeteriwaka lembe na lembe
Loko tihakelo ta nkarhi hinkwawo ti ri 31% kumbe ku tlula, ndziho wu teka xivumbeko xo hakeriwa hi mudende hi n?hweti
Mudende wa tihakelo ta nkarhi hinkwawo (100%) wu hlanganisiwa hi ndlela leyi fanaka na yo hakela ku ya hi minkarhi hi ku landza tihakelo ta nkarhinyana. Loko tihakelo ta nkarhi hinkwawo ta mutirhi ti ri hansi ka 100%, mudende wu hlanganisiwa hi ku ringana.
Ndziho wa loko mutirhi a lova
Muferiwa u na mfanelo yo hakeriwa:
mali yo ringana na mudende wa tin?hweti timbirhi leyi mutirhi a ta va a yi horile loko a lamarile ku ringana 100%.
mudende wo ringana na 40% ya mudene lowu mutirhi a ta va a wu horile loko a lamarile ku ringana 100%
N?wana un?wana na un?wana loyi a nga le hansi ka 18 wa malembe u na mfanelo wo kuma mudende hi n?hweti wo ringana na 20% ya mudende lowu a wu ta hakeriwa mutirhi wo ringana 100%, ntsena loko mudende lowu faneleke ku hakeriwa muferiwa na vana wu nga tluli ntsengo lowu a wu ta hakeriwa mutirhi loko a lamarile kwalomu ka 100%. Loko muferiwa a tlhela a nghena eka vukati byintshwa, mudende wa yena wa n?hweti wu ya mahlweni naswona wu yima ntsena loko a lova. Mudende wa n?wana wu ya mahlweni ku fika eka 18 wa malembe, kumbe ku fikela loko a lova, kumbe loko a tekiwa a nga si fika eka 18 wa malembe
Eka mhaka yo va n?wana a lamarile kumbe a nga hanyangi kahle emiehleketweni, mudende wa yena wu ya mahlweni endzhaku ko va a fikile eka 18 wa malembe kumbe ku fikela nkarhi lowu ehleketeleriwaka leswaku mufi a ta n?wi hlayisa ku fika kona. Vana lava hi nkarhi wa rifu ra mutirhi a va ri henhla ka 18 wa malembe no lamala kumbe ku ka va nga hanyangi kahle emiehleketweni, na vona va ta amukela mudende eka nkarhi lowu ringanaka lowu nga ehleketeriwaka leswaku mufi a ta n?wi hlayisa ku fika kona.
Mudende wa n?wana wu nga ya mahlweni endzhaku ko va a fikelerile 18 wa malembe loko ku ri na vumbhoni lebyi tsariweke bya leswaku n?wana wa ha nghena xikolo. Mudende wu ta ya mahlweni ku fikela eka nkarhi lowu ringanaka lowu nga ehleketeriwaka leswaku mufi a ta n?wi hlayisa ku fika kona.
Madurhelo ya malahlelo ku ya hi ku cinciwa ka lembe na lembe ya hakeriwa hi Nkwama wa Ndziho.
Madurhelo ya mirhi
Madurhelo hinkwawo ya mirhi lawa ya humeleleke eka mutirhi kumbe hi ku yimela mutirhi ya ta hakeriwa hi Nkwama wa Ndziho
Tiakhawunti hinkwato ta swa rihanyo handle ka ta Vatirhi lava nga Katsiwiwki ti fanele ku yisiwa eka muthori loyi a nga ta boheka ku hakela.
Xifambo xa munhu loyi a vavisekeke
Timali leti tirhisiweke ku rhwala munhu loyi a vavisekeke ku ya exibedlhele, eka dokodela kumbe laha a tshamaka kona, ti ta tlheriseriwa hi Nkwama wa Ndziho.
